WATERLANDKERKJE.COM
DE GEHUCHTEN VAN WATERLANDKERKJE
DE GEHUCHTEN GOEDLEVEN, KLEIN BRABANT, PLAKKEBORD EN TURKEYE HEBBEN ALLEN DE POSTCODE 4508, DE POSTCODE VAN WATERLANDKERKJE.
GOEDLEVEN
De buurtschap Goedleven is gelegen ten zuiden van Stroopuit en ten zuidwesten van IJzendijke. De bebouwing van de buurtschap sluit aan op de kern van Waterland-Oudeman. Goedleven heeft zich langs een dijk ontwikkeld en bestaat dan ook uit één weg: Goedleven. De buurtschap ligt ten noorden en ten westen van de Belgische-Nederlandse grens. De meeste bebouwing van Goedleven ligt net iets ten noorden van de grens, waar de Nieuwstraat overgaat in de weg Goedleven. De buurtschap bestaat voornamelijk uit boerderijen.
PLAKKEBORD
Plakkebord is een buurtschap in de Nederlandse gemeente Sluis. De buurtschap is gelegen aan een weg die eveneens 'Plakkebord' is geheten. Het ligt ten oosten van Het Eiland en ten zuiden van Waterlandkerkje. Plakkebord bestaat uit enkele huizen, boerderijen en bedrijven. Het dankt zijn naam aan het aanplakbord waarop de Staten-Generaal hier in voormalig Staats-Vlaanderen hun bekendmakingen lieten aanbrengen.
KLEIN BRABANT
Klein-Brabant (ook als Kleinbrabant geschreven) is een buurtschap tussen Oostburg en Waterlandkerkje in de Nederlandse gemeente Sluis. Het behoorde vanouds tot de gemeente Waterlandkerkje.
De buurtschap bestaat slechts uit enkele boerderijen en dijkhuisjes. Ze ligt iets ten zuiden van het voormalige Fort Sint-Philip, oorspronkelijk een Spaans fort dat later deel uitmaakte van de Linie van Oostburg. Bij Klein-Brabant ligt de Blontrok, een kreek die op het Groote Gat uitmondt.
Klein-Brabant is ontstaan na 1650, toen de Oude Passageulepolder noordelijk deel werd herdijkt en 1652, toen de Sint Philipspolder werd drooggelegd.
Direct ten zuiden van Klein-Brabant bevond zich een bocht van de Passageule en dus de Passageule-Linie. In 1788 werd deze bocht als Nieuwe Passageulepolder ingepolderd.
STROOPUIT
TURKEYE
Turkeye is een gehucht in de gemeente Sluis, in de Nederlandse provincie Zeeland. Het plaatsje heeft 19 inwoners. Het grootste gedeelte van de woningen in het gehucht doet dienst als vakantiewoning. Het gehucht Turkeye was deel van de gemeente Waterlandkerkje van 1796 tot 1970. Deze gemeente ging in 1970 op in de gemeente Oostburg, die op haar beurt in 2003 weer opging in de gemeente Sluis. Na de verovering van Sluis door het Staatse leger trokken de Spaanse troepen weg. Zij lieten 1500 galeislaven achter onder wie een groot aantal moslims uit het Ottomaanse Rijk, die kortweg werden aangeduid als Turcken. De Staten-Generaal besloten de slaven vrij te laten en de Turken terug te sturen naar hun vaderland. Zo hoopte men de steun van het Ottomaanse Rijk te verwerven in de strijd tegen Spanje. Mogelijk heeft Prins Maurits als extra eerbetoon de naam Turkeye verbonden aan de Schans Turkeye die in hetzelfde jaar 1604 werd aangelegd en waarnaar later de nabijgelegen buurtschap werd vernoemd.
Turkije
Er is een band gegroeid tussen de buurtschap Turkeye en de Turkse gemeenschap in Nederland en Turkije. Hierbij betrokken zijn enkele inwoners van de buurtschap, en ook de Stichting Vriendschapsband Nederland-Turkije. Regelmatig zijn er bezoeken door Turkse delegaties en hoogwaardigheidsbekleders, zoals diplomaten. Er zijn ook plaatsnaambordjes Turkeye, gem. Sluis geplaatst in de Turkse steden Dalaman en Trabzon, waar veel Nederlandse toeristen komen. In 2012 werd gevierd dat er 400 jaar diplomatieke betrekkingen bestaan tussen Turkije en Nederland: In 1612 werd de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden erkend door het Ottomaanse Rijk.
Stroopuit is een buurtschap in de gemeente Sluis. De buurtschap ligt ten zuiden van Waterlandkerkje aan de "Stroopuit", onderdeel van de verbindingsweg tussen Waterlandkerkje en het Belgische dorp Waterland-Oudeman. Het ligt aan de Stroopuit kreek. Stroopuit bestaat uit een tiental huizen.
LIEVER TURKS DAN PAAPS...
Het schilderachtige Turkeye ligt aan de weg Waterlandkerkje-IJzendijke. De naam herinnert aan de versterkingen Groot Turkeijen, Klein Turkeijen en Constantinopel, die prins Maurits hier liet aanleggen aan het begin van de zeventiende eeuw. Nederland genoot tijdens de Tachtigjarig Oorlog steun van
Turkije in de strijd met Spanje.
Watergeuzen droegen zilveren sieraden op hun kleren in de vorm van een halve maan waarop de tekst ‘Liever Turks dan Paaps’ was aangebracht. De tekst vloeit voort uit de gedachte dat je beter van doen had met de islamitische Turken, omdat die andersdenkenden met rust lieten, mits zij belasting betaalden.
Dit dan in tegenstelling tot de paus en de Spaanse koning die wilde heersen over het geweten, waardoor protestanten hun geloof niet in vrijheid mochten belijden.
Kinderen op de lagere school in IJzendijke kregen vroeger nog een mooi verhaal te horen van meester Cornelis. Turkeye was volgens hem ontstaan door de vestiging van watergeuzen in de streek, nadat zij Biervliet hadden veroverd. Inwoners van het toen nog Spaanse, en dus katholiek gebleven, IJzendijke noemden deze protestantse inwoners Turken, hetgeen dan de gevoelswaarde had van heidenen.
Uit verhaal van collega Rene Hoonhorst over expositie in museum Het Bolwerk IJzendijke in PZC van 21 maart 2012, editie Zeeuws-Vlaanderen: ,,De wisselexpositie van 2012, van zaterdag 24 maart tot en met zondag 11 november, is gewijd aan meer dan vier eeuwen betrekkingen tussen Nederland en Turkije. Precies 400 jaar geleden zond de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden een ambassadeur naar Constantinopel (het huidige Istanbul). De sultan van Turkije erkende twee jaar eerder de republiek officieel, lang voordat de toenmalige West-Europese landen dat deden.
De band tussen Nederland en Turkije ontstond door hun gezamenlijke afkeer van de koning van Spanje. Voor de Ottomaanse sultan was iedereen gelijk, zo lang hij belasting betaalde. De Spaanse koning duldde alleen katholieken in zijn rijk. De onder leiding van prins Maurits tegen de Spanjaarden strijdende (water)geuzen voerden daarom de leus ‘liever Turks dan paaps’.
Om bij de sultan in het gevlei te komen – en het natuurlijke bondgenootschap te versterken – zorgde prins Maurits ervoor dat na de verovering van Sluis 1500 bevrijdde Turkse galeislaven veilig naar Algerije en Tunesië werden gebracht. Inwoners van Sint Anna ter Muiden tooiden zich ook lang met de geuzennaam Turken. Zij hielpen Turkse schipbreukelingen op het land en vingen hen liefdevol op. De Turkse sultan was geroerd door die onbaatzuchtigheid en nodigde een aantal afgevaardigden van Mude (zoals het stadje destijds kortweg heette) uit in zijn verblijven in Constantinopel.
In het wapen van Sint Anna ter Muiden is nog immer de halve maan van het Turkse rijk te vinden en de buurtschap Turkeye vertegenwoordigt de voormalige forten Constantinopel, Groot- en Klein Turkeye.”
(tot zover het artikel van Hoonhorst)
De naambordjes van het onder de gemeente Sluis vallende gehucht worden vaak op de gevoelige plaat gezet door toeristen. Al wonen er in het gehucht voorzover bekend geen Turken, het is evenmin erg Nederlands te noemen. Meer dan de helft van de inwoners is van Duitse of Belgische afkomst.
Een gehucht hoeft niet groot te zijn om een beroemdheid voort te brengen. Op een boederij bij Turkeye kwam op 13 maart 1942 Herman Wijffels ter wereld. Hij zou het brengen tot hoogste baas van de Rabobank en later tot voorzitter van de Sociaal Economische Raad. In 2006 kwam het kabinet Balkenende-Bos-Rouvoet tot stand, waarvan Wijffels de architect was.
Dit artikel is onderdeel van de weblog Monnikenwerk van PZC-redacteur Willem Staat.